GEOLOGOS 8 Monographiae 2, 2006
Chemizm wód podziemnych poziomu wielkopolskiej doliny kopalnej
w obszarze między Obrą a Wartą
Groundwater chemistry of a confined aquifer of the Wielkopolska Buried Valley Aquifer between the Obra and the Warta rivers
Instytut Geologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza
Celem badań było rozpoznanie wpływu zanieczyszczeń antropogenicznych na kształtowanie chemizmu wód podziemnych poziomu wielkopolskiej doliny kopalnej (wdk).
Do badań wytypowano odcinek wdk pomiędzy rzekami Obrą a Wartą. Poziom wdk w badanym rejonie charakteryzuje się zróżnicowaniem warunków naturalnej ochrony (zróżnicowana miąższość słabo przepuszczalnego nadkładu, występowanie poziomów międzyglinowych w nadkładzie). Występuje tu również duże zróżnicowanie warunków krążenia wód (strefy zasilania, tranzytu, drenażu), a także zróżnicowanie warunków hydrogeochemicznych wynikające ze zmienności litologicznej i genetycznej osadów wodonośnych. Ponadto w regionalnych strefach drenażu zaznacza się ascenzja wód z głębszego podłoża. Teren badań znajduje się pod typową dla środkowej Wielkopolski presją związaną z występowaniem przestrzennych ognisk zanieczyszczeń.
Dla zrealizowania projektu badawczego wykonano jednoczasowe opróbowanie hydrochemiczne dla wód podziemnych pobranych z 69 studni. Dla 10 próbek wód wykonano również oznaczenia izotopowe.
W wyniku przeprowadzonych badań wyróżniono strefy hydrochemiczne, w których zmienność chemizmu uwarunkowana jest zarówno procesami geogenicznymi jak i wynikającymi z antropopresji. Strefowość hydrochemiczna wód uwarunkowana czynnikami naturalnymi wynika przede wszystkim z: (1) dopływu wód ze zbiorników międzymorenowych spoza granic wdk; (2) występowania stref korzystnych warunkach zasilania infiltracyjnego poprzez utwory w nadkładzie wdk; (3) ascenzji wód głębokiego krążenia. Zmienność chemizmu wód uwarunkowana wpływami antropopresji wynika z: (1) dopływu zanieczyszczeń antropogenicznych do wód wdk; (2) zmiany warunków przepływu wód w wyniku eksploatacji; (3) uruchomieniu niekorzystnych procesów hydrogeochemicznych w warstwie wodonośnej w wyniku dopływu zanieczyszczeń.
Na podstawie przeprowadzonych badań wydzielono obszary o największej wrażliwości warstwy wodonośnej na zanieczyszczenie oraz obszary charakteryzujące się wyraźnym zanieczyszczeniem wód. Zaproponowano koncepcję długookresowych działań dotyczących ochrony wód przed zanieczyszczeniem, a także priorytety w zakresie ich realizacji.
Wyniki badań mogą być pomocne przy określaniu odporności na zanieczyszczenie zbiorników wód podziemnych występujących w podobnych warunkach środowiskowych (powszechnych na Niżu Polskim) oraz przy opracowywaniu i wdrażaniu zasad ochrony Głównych Zbiorników Wód Podziemnych.
Table of contents 
|
